ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ


Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ
Στα 200 π.Χ.
Μπορούμε κάλλιστα να φαντασθούμε
πως θ’ αδιαφόρησαν παντάπασι στην Σπάρτη
για την επιγραφήν αυτή. «Πλην Λακεδαιμονίων»,

μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται
για να τους οδηγούν και για να τους προστάζουν
σαν πολυτίμους υπηρέτας. Άλλωστε
μια πανελλήνια εκστρατεία χωρίς
Σπαρτιάτη βασιλέα γι’ αρχηγό
δεν θα τους φαίνονταν πολλής περιωπής.
Α, βεβαιότατα «πλην Λακεδαιμονίων».
Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται.
Έτσι, πλην Λακεδαιμονίων στον Γρανικό¨
και στην Ισσό μετά¨ και στην τελειωτική
την μάχη, όπου εσαρώθη ο φοβερός στρατός,
που στ’ Άρβηλα συγκέντρωσαν οι Πέρσαι:
που απ’ τ’ Άρβηλα ξεκίνησε για νίκην κι εσαρώθη.
Κι απ’ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη, βγήκαμ’ εμείς¨
ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.
Εμείς οι Αλεξανδρείς¨ οι Αντιοχείς,
οι Σελευκείς κι οι πολυάριθμοι
επίλοιποι Έλληνες Αιγύπτου και Συρίας,
κι οι εν Μηδία κι οι εν Περσίδι κι όσοι άλλοι.
Με τες εκτεταμένες επικράτειες,
Με την ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών
Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά
ως μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ως τους Ινδούς.
Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!
Β. Π Α Ρ Α Τ Η Ρ Η Σ Ε Ι Σ
1 α) Γιατί οι Λακεδαιμόνιοι απουσίαζαν από την πανελλήνια εκστρατεία και
πώς σχολιάζει, 130 χρόνια μετά, τη στάση τους αυτή ο ομιλητής; (2,5 μον.)
1 β) Ποια είναι σύμφωνα με τον αφηγητή τα αποτελέσματα της εκστρατείας
του Μ. Αλεξάνδρου και πώς παρουσιάζονται από αυτόν; (2,5 μον.)
2 α) Να χωρίσετε το ποίημα σε ενότητες και να δώσετε σε καθεμιά έναν
τίτλο. (2,5 μον.)
2 β) Ποιες στιχουργικές παρατηρήσεις έχετε να κάνετε στο ποίημα; (2,5 μον.)
3 α) Στους στίχους 18-30 παρατηρείται συσσώρευση επιθέτων και στους
στίχους 24-31 συσσώρευση ουσιαστικών. Να επισημάνετε αυτά τα ουσιαστικά
και τα επίθετα και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους στο ποίημα. (2,5 μον.)
3 β) Ποιες παρατηρήσεις έχετε να κάνετε σχετικά με τη γλώσσα του
ποιήματος; (2,5 μον.)
4 α) Ποιος είναι ο στόχος του ποιητή; (2,5 μον.)
4 β) Διαβάστε συγκριτικά τα ποιήματα «Στα 200 π. Χ.» και
«Ποσειδωνιάται» και βρείτε τις διαφορές. (2,5 μον.)
Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ
ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΤΑΙ
Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται
εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι
με Τυρρηνούς και με Λατίνους κι άλλους ξένους.
Το μόνο που τους έμενε προγονικό
ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,
με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.
Κι είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής
τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται
και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,
που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.
Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.
Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες-
Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί¨
και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,
να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά
βγαλμένοι - ω συμφορά!- απ’ τον ελληνισμό.

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΡΗΓΑΣ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗΣ- ΘΟΥΡΙΟΣ

Ως ποτέ, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά, μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά; Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά, να φεύγωμ’ απ’ τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά; Να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς, τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς; Κάλλιο ’ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή! Τι σ’ ωφελεί αν ζήσης και είσαι στη σκλαβιά; Στοχάσου πως σε ψένουν καθ’ ώραν στη φωτιά. Βεζίρης, Δραγουμάνος, Αφέντης κι αν σταθής, ο Τύραννος αδίκως σε κάμει να χαθής . δουλεύεις όλ’ ημέρα σε ό,τι κι αν σοι πη, κι αυτός πασχίζει πάλιν το αίμα σου να πιη. Ο Σούτζος κι ο Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβής, Γκίκας και Μαυρογένης, καθρέπτης είν’ να ιδής. Ανδρείοι καπετάνοι, παπάδες, λαϊκοί, σκοτώθηκαν, κι αγάδες, με άδικον σπαθί . κι αμέτρητ’ άλλοι τόσοι, και Τούρκοι και Ρωμιοί, ζωήν και πλούτον χάνουν, χωρίς καμιά ’φορμή. Ελάτε μ’ έναν ζήλον σε τούτον τον καιρόν, να κάμωμεν τον όρκον επάνω στον Σταυρόν . συμβούλους προκομμένους, με πατριωτισμόν, να βάλωμεν, εις όλα να δίδουν ορισμόν . οι Νόμοι να ’ν’ ο πρώτος και μόνος οδηγός, και της Πατρίδος ένας να γένη αρχηγός· γιατί κι η αναρχία ομοιάζει την σκλαβιά· να ζούμε σαν θηρία ειν’ πλιο σκληρή φωτιά. Και τότε, με τα χέρια ψηλά στον ουρανόν, ας πούμ’ απ’ την καρδιά μας ετούτα στον Θεόν. Εδώ σηκώνονται oι Πατριώται ορθοί και, υψώνοντεςτας χείρας προς τον ουρανόν, κάμνουν τον Όρκον: «Ω Βασιλεύ του Κόσμου, ορκίζομαι σε Σε, στην γνώμην των Τυράννων να μην ελθώ ποτέ! Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώεις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ. Εν όσω ζω στον κόσμον, ο μόνος μου σκοπός, για να τους αφανίσω, θε να ’ναι σταθερός. Πιστός εις την Πατρίδα, συντρίβω τον ζυγόν, αχώριστος για να ’μαι υπό τον στρατηγόν. Κι αν παραβώ τον όρκον, ν’ αστράψ’ ο Ουρανόςκαι να με κατακάψη, να γένω σαν καπνός!» Ρήγα Βελεστινλή, Απάνθισμα κειμένων, Βουλή Ελλήνων

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Πως παρουσιάζει ο Ρήγας τη ζωή των σκλαβωμένων και γιατί θεωρείπροτιμότερο το θάνατο; Να στηρίξετε την απάντησή σας κάνοντας αναφορά σεσυγκεκριμένα σημεία του ποιήματος. Μονάδες 5

2. α) Να χωρίσετε το ποίημα σε ενότητες και να δώσετε στην κάθε ενότητα έναπλαγιότιτλο.β) Ποιο πρόσωπο χρησιμοποιεί ο Ρήγας σε κάθε ενότητα και σε ποιουςαπευθύνεται; Να αιτιολογήσετε την επιλογή αυτή του ποιητή. Μονάδες 5

3. α) Κάποια από τα εκφραστικά μέσα που τονίζουν τον επαναστατικό χαρακτήρατου Θουρίου είναι οι προσφωνήσεις, οι ρητορικές ερωτήσεις, οι προτροπές, οιπαρομοιώσεις και οι μεταφορές. Δώστε ένα παράδειγμα για καθένα από ταπαραπάνω.

β) Να καταγράψετε τη γλωσσική και στιχουργική τεχνική του ποιήματος. Μονάδες 5

4. Ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει όποιος δίνει τον όρκο για αγώνα κατά τηςτυραννίας; Τι επιθυμεί να επιτύχει με αυτές τις δεσμεύσεις ο Ρήγας και πώςοραματίζεται το μέλλον;Μονάδες 5

ΚΕΙΜΕΝΟ : «Η Τέχνη ως η Βάση της Παιδείας» της Πολυξένης Ματέυ

Έχει επανειλημμένα τονιστεί από κορυφαίους παιδαγωγούς ότι οσύγχρονος προσανατολισμός της γενικής Παιδείας αφήνει χωρίςδυνατότητα εξέλιξης ορισμένες πλευρές του αναπτυσσόμενουανθρώπου που ανήκουν η φαντασία, η δημιουργικότητα, η ευαισθησία. Για να συμπληρωθεί το κενό αυτό και να έρχονται τα παιδιά σε επαφήμε τις καλλιτεχνικές μορφές, διάφορα κράτη εφαρμόζουν ένα πρόγραμμα πουπεριλαμβάνει επισκέψεις σε μουσεία, ανάλυση έργων της παγκόσμιαςλογοτεχνίας, παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων και συναυλιών. Ταπαιδιά όμως τις περισσότερες φορές δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένα γιανα αφομοιώσουν τα ερεθίσματα, ώστε να μένει τελικά όλη η προσπάθειαάκαρπη. Στην Ελλάδα πριν από τριάντα ακριβώς χρόνια ψηφίστηκε Νόμος πουαναφέρεται ότι στο αναλυτικό πρόγραμμα των Γυμνασίων πρέπει ναπεριλαμβάνονται και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Από τότε υπάρχουν ενδείξειςτέτοιων προσπαθειών, αλλά το πρόβλημα δεν έχει αντιμετωπιστεί σαν βασικό. Για να το επιτύχουμε αυτό, θα πρέπει από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού ναδώσουμε σε ό,τι έχει σχέση με τις Μούσες την ίδια βαρύτητα με τα μαθήματαγνώσης με πυξίδα την καλλιέργεια της φαντασίας του παιδιού. Πολλοί αναγνώστες θα σκεφτούν τι ουτοπίες είναι αυτές. Σε μιαεποχή που η τεχνολογία προχωρεί τόσο ταχύρρυθμα και κάθε χώρα έχειανάγκη από στρατιές επιστημόνων για να συμβαδίσει με τα διεθνή δεδομένα, αυτά φαίνονται περιττά. Ακριβώς, απαντώ, επειδή η τεχνολογίαεξελίσσεται ιλιγγιωδώς. Ενώπιον του κινδύνου της πλήρους αλλοτρίωσηςπρέπει να βρούμε ένα αντίδοτο. Εξαιρετικά σημαντικό για τηναντιμετώπιση του προβλήματος είναι το έργο του H.Rend “Education through Art” («η Εκπαίδευση μέσω της Τέχνης») που αρχίζει με τις εξής φράσεις « Ηθέση που υποστηρίζω στο βιβλίο μου δεν είναι καινούργια. Τηνπρωτοδιατύπωσε πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο Πλάτων. Η θέση αυτή είναιότι «η τέχνη θα έπρεπε να είναι η βάση της Παιδείας». Ας μου επιτραπεί τελειώνοντας να φέρω ένα παράδειγμα από τη φύση. Αν ένα αρχικά γόνιμο έδαφος δεν καλλιεργηθεί και μείνει εκτεθειμένο στουςανέμους, παρασύρεται το χώμα και επέρχεται η διάβρωση. Έτσι θα συμβείκαι με την ψυχή του μικρού παιδιού χωρίς καλλιέργεια. Είθε η τέχνη ναδιαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παιδεία . - ( Διασκευή, από τον ημερήσιο Τύπο)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Α. Σύμφωνα με την άποψη της Πολυξένης Ματέυ, για ποιο λόγο ηενασχόληση με τις ποικίλες μορφές τέχνης στο πλαίσιο του Σχολικούπρογράμματος φαίνεται περιττή;( σε μια παράγραφο) Μον.2,5

Β. 1. Να εντοπίσετε τον υποθετικό λόγο στην τελευταία παράγραφο τουκειμένου, να τον αναλύσετε, να χαρακτηρίσετε το είδος στο οποίοανήκει, και να τον μετατρέψετε στο αντίθετο είδος. Μον.1,5

2. Στις προτάσεις που ακολουθούν, να αντικαταστήσετε το αναφορικό πουμε τον ορθό τύπο της αναφορικής ανωνυμίας ο οποίος, η οποία, το οποίο. a) διάφορα κράτη εφαρμόζουν, σε μικρότερη ή μεγαλύτερη κλίμακα, ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει επισκέψεις σε μουσεία. b) αφήνει ανεξέλικτες ορισμένες πλευρές του αναπτυσσόμενουανθρώπου που ανήκουν η φαντασία, η δημιουργικότητα… c) ψηφίστηκε Νόμος που αναφέρεται… Μον.1

Γ. 1. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά ως προς το είδος τους τιςδευτερεύουσες προτάσεις του κειμένου. a) ότι ο σύγχρονος ….. ανθρώπου. b) ώστε να μένει τελικά όλη η προσπάθεια άκαρπη. c) τι ουτοπίες είναι αυτές. d) επειδή η τεχνολογία εξελίσσεται ιλιγγιωδώς. e) να βρούμε ένα αντίδοτο. Μον. 1,5

2. Εντός της 2 ης παραγράφου του κειμένου να εντοπίσετε όλες τιςδευτερεύουσες τελικές προτάσεις και να εκφράσετε το σκοπό με δυοδιαφορετικούς τρόπους για μια από τις προτάσεις αυτές. Μον.1

Δ. 1. Παιδιά, κενό, όμως, χρόνια: Να γράψετε ένα ομόηχο ή παρώνυμογια κάθε λέξη και να το χαρακτηρίσετε. Μον.1,3

2. Παιδαγωγούς, περιλαμβάνει, αναγνώστες: Να γράψετε 2 ομόρριζαγια κάθε δεύτερο συνθετικό των λέξεων. Μον.1,2

4 Responses to “ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ”
  1. Μηπως εχετε τις απαντησεις για το κειμενο του καβαφη?

  2. paidia thnx k gia ta 9emata t kpa. elpizw n pesei k kati apo ayta edw thn deytera

  3. ιωαννα says:

    παιδια εχει κανενασ τησ απαντησεις για το ποιημα το 200 π.Χ..?ειναιιι αναγκη

  4. Mono 3 einai :D

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment. Login »